Spor

Geleneksel sporlar

Spor, yüzyıllar öncesine dayanan geleneksel spor ve oyunlarla Azerbaycan’da renkli bir geçmişe sahiptir. Ulusal ve yerel olarak çeşitli geleneksel sporlar yapılmaktadır ve bu geleneksel oyunlar arasında topaldiqach (“top kaçırma” anlamına gelir), surpapaq (at üstünde oynanan bir oyun), yayliqqachirtdi ("başörtüsünü kaçırma"), chovkan (bir tür polo), chilling-aghach, gulash (güreş), nard (tavla)  Yedi Güzel oyunları en popüler olanlardır (aşağıya bakınız).

Chovkan en çok bilinen ulusal oyunlardan biridir. Bu oyunun adı, oyunu oynarken kullanılan ve hokey sopasına benzeyen tahta bir aletten gelmektedir. “Chovkan” kelimesi Dede Korkut destanında (M.S. 7. yüzyıl) ve Nizami’nin şiiri olan Khosrow ve Shirin'de geçer. At üzerindeki oyuncular, 120-130 cm uzunluğunda ve ucu kıvrılmış bir sopa olan chovkan'la topa vurarak karşı takımın kalesine atmalıdır. Bu oyun 120-130 cm uzunluğunda ve 60-150 cm genişliğinde bir sahada oynanır. Kale direklerinin yüksekliği iki metre ve genişliği de 5 metredir. Oyun, bir dinlenme arasıyla birlikte olan iki saat sürer ve müzik eşliğinde oynanır. Oyuncuların tümü ulusal bir kostüm (bir şapka, yelek veya dar bir ceket ve pantolon) giyer. Oyunu üç hakem yönetir.

Chiling-aghach, bir sopa ve kazıkla oynanır ve Azerbaycan’da sevilen bir çocuk oyunudur. Bu oyun İngiltere’deki krikete ve Amerika’daki beyzbola benzer. Oyun sırasında bir top yerine küçük bir tahta sopa (10-12 cm uzunluğunda) kullanılır.

Nard veya tavla, insanlık tarihinde kayıtlı olan en eski oyundur. Tavlanın ilk kez Mezopotamya’da eski Pers imparatorluğu tarafından oynanmaya başladığına inanılıyor. Oyun tahta levhalar veya taşlar üzerinde oynanır, ve bu oyunda oynanan zarlar kemik, taş, tahta veya seramik olmaktadır. Tavla geçmişi boyunca kraliyet ailesi üyeleri ve soylulukla ilişkilendirilmiştir. Birçok bulgu bu oyunun Pers, Roma ve Uzak Doğu’daki aristokratlar arasında oynandığını ortaya çıkarmıştır. İran dilinde tavlanın karşılığı olan "tahtech nard” Persçe’de “tahta üzerinde savaş” anlamı taşımaktadır (takhtech tahta panel ve nard da savaş anlamına gelir) Persliler Mısır’ı işgal ettiklerinde oyunu tanıtmış ve bu oyun "tau “ olarak tanınmaya başlamıştır. Bu oyun için “tavla” kelimesi Yunanca’da “tavli” ve Türkçe'de “Tavla” olarak bilinmektedir.

Yedi Güzeller, yedi kıza bir kanca ve farklı renklerde ipler verilerek oynanan bir oyundur. Bu oyunda oyuncular verilen süre içinde çorapları örmelidir. Diğer kızlardan daha kısa sürede en iyi çorabı ören yarışmayı kazanır.

Olimpiyatlar’da Azerbaycan

1952 ve 1992 yılları arasında dokuz Olimpiyat Oyununda SSCB takımının üyeleri olarak yarışan Azeri sporcular 10 altın, 11 gümüş ve yedi bronz madalya kazanmıştır.

Ayrıca beş Azeri sporcu 1992 yılında Barselona Olimpiyat Oyunlarının bir parçası olarak Ortak Takım’da (takım on beş eski Sovyet Cumhuriyetinden oluşuyordu ve Bağımsız Devletler Topluluğu (CIS) takımı olarak adlandırılmıştı) yarışmıştır. İki Azeri atlet Ortak Takım’ın bir parçası olarak altın madalya da kazanmıştır.

Azerbaycan, Milli Olimpiyat Komitesi’nin Ocak 1992’de kurarak Kasım 1992’de Avrupa Olimpiyat Komitesinin üyesi olmuştur. Eylül 1993’te Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından resmi olarak tanınmıştır. 1996 yılında Azerbaycan Atlanta Olimpiyat Oyunları’nda ilk kez bağımsız ve milli takım olarak yarışmalara katılmıştır. Takım bir altın madalya kazanarak o yıl yarışmalara katılan 197 ülke arasında 61. olmuştur. Azerbaycan 1996 yılından bu yana her yıl yaz Olimpiyatlarındaki yarışmalara katılarak madalyalar kazanmaktadır.

Uluslararası alanda Azeri sporu

Geleneksel sporların yanı sıra Azerbaycan’da oldukça iyi şekilde gelişmiş olan çok sayıda spor vardır. Azerbaycan; güreş, boks, binicilik sporları, basketbol, karate, voleybol, yüzme, ağırlık kaldırma, futbol ve satranç karşılaşmalarına uluslararası seviyede katılmaktadır.

Azerbaycan’daki spor karşılaşmaları

Sovyet döneminde Garry Kasparov adı satrançla eşanlamlı hale gelmiştir. Rus satranç oyuncusu olarak bilinse de Kasparov aslında Azerbaycan’ın başkent, Bakü’de doğmuştur.

1966 Dünya Kupasında İngiltere’ye atılan tartışmalı golü kabul eden 'ünlü Rus' yan hakem Azerbaycanlı Tofiq Bahramov’dur. Bahramov, Azerbaycan’da çok iyi tanınan bir futbol hakemiydi ve 2006’da milli futbol stadyumuna kendisinin adı verilmiştir.

Önemli sayfalar